Który przyimek wybrać ?

Wiele osób ma problemy z przyimkami, jest to temat szczególnie trudny, dlatego dobrze wiedzieć, że nawet Niemcy nie zawsze są pewni, która wersja jest poprawna. Poniżej przytoczę pytanie zadane w internecie przez mieszkańca Drezna:

„Hallo, lieber Zwiebelfisch, seit meiner Kindheit bekomme ich „zu Ostern“ die bunten Eier und „zu Weihnachten“ die Pfefferkuchen. Und „zu Pfingsten, zu Pfingsten, sind die Geschenke am geringsten.“ Sicher durch den Einfluss einiger „starker“ deutscher Dialekte heißt es zunehmend „an Ostern, „an Pfingsten“ und „an Weihnachten„. Sogar die im Hochdeutschen gut geschulten Nachrichtensprecher sagen das mitunter. Kann man von einer „richtigen“ Form sprechen? Wenn ja, welche ist die richtige?“                                            

W odpowiedzi od redakcji dowiadujemy się, że obie formy są poprawne, różnica jest zależna tylko od regionu. Warto podkreślić, że takie samo wytłumaczenie znajdujemy również w słowniku Duden:

„(besonders norddeutsch:) zu Ostern / (besonders süddeutsch, schweizerisch:) an Ostern

Przyimek an będzie więc częściej używany w Szwajcarii i na południu Niemiec, a z kolei zu na obszarach północnych. Ta regułka obowiązuje jednak nie zawsze, co potwierdzają poniższe przykłady:

Gazety z obszarów południowych:

In der Fidelius-Zirkusschule in Haus können sie außerdem zu Ostern Jonglieren, Seiltanzen und Clownerien lernen. (Oberösterreichische Nachrichten, 1.2.1997)
Die Tatsache, dass
zu Ostern Eier gefärbt, verschenkt und verspielt wurden, hat weniger magische als praktische Gründe. (St. Galler Tagblatt, 10.4.2001)
Und
zu Ostern kommt um das Glück in Form von süßen Eiern und Hasenfiguren erst recht kaum jemand herum. (Mannheimer Morgen, 7.4.2007)

Gazety z obszarów północnych:

Man bekommt an Ostern Ostereier und Geschenke. (Braunschweiger Zeitung, 12.3.2008)
Im Dezember und Januar sowie
an Ostern kann es an den Stränden sehr voll werden. (Hannoversche Allgemeine, 24.11.2007)
Ein Düsseldorfer Pfarrer bot
an Ostern authentisches Auferstehungsfeeling – und ließ die Leute in einem frisch ausgehobenen Grab Probe liegen. (Hamburger Morgenpost, 26.3.2008)

Institut für Deutsche Sprache po przeanalizowaniu wielu tekstów w dziennikach i gazetach uznał, że panuje ogólna tendencja do używania zu przy takich świętach jak Ostern i Weihnachten, a an przy Heiligabend, Aschermittwoch, Himmelfahrt, Pfingsten i Silvester. Warto zwrócić tutaj uwagę, że często jeśli święto trwa jeden dzień to użycie an jest, jak przy dniach tygodnia lub porach dnia, np: am Montag, am Abend, am Anfang, am Ende. An jest używane jako zaznaczenie konkretnego punktu czasowego.

Bardzo dobrze przedstawia to poniższa tabelka:

Bildschirmfoto 2018-08-15 um 21.33.32

Czyli podsumowując, jeśli chcemy zadać lub odpowiedzieć na pytanie kiedy? odnośnie podawania różnego rodzaju świąt, to możemy spotkać się z następującymi trzema wariantami:

a) z przyimkiem zu np: Wir wissen noch nicht, was wir zu Weihnachten machen werden.

b) z przyimkiem an np: An Weihnachten trifft sich immer unsere ganze Familie.

c) bez żadnego przyimka np: Wir werden Weihnachten mit der Familie essen gehen.

Na poniższej mapie można sobie jeszcze dokładniej zaobserwować zakres użycia każdej z trzech form. Ciekawe jest, że w okolicy Belgii i na północy Niemiec często nie używa się żadnego przyimka.

Bildschirmfoto 2018-08-15 um 21.36.40

Można też zaobserwować, że często w nagłówkach lub tytułach artykułów, które z zasady powinny być krótkie i zwięzłe, nie używa się żadnego przyimka:

Windows 7 soll Weihnachten 2009 erscheinen (www.pcwelt.de, November 2008)
Vier-Sterne-Haus will
Pfingsten eröffnen (www.business-travel.de/news, Juni 2009)
Papi muss
Neujahr in den Knast (www.bild.de, 24.12.2006)

Bildschirmfoto 2018-08-15 um 21.38.18

Nawet chcąc sprawdzić prognozę pogody na internecie spotykamy się z różnymi wariantami:

Bildschirmfoto 2018-08-15 um 21.38.46.png

Ciekawostka 1 !!!

Prezenty dostajemy zawsze zu Weihnachten. Nie można tu zadać pytania kiedy?, nie chodzi tu o znaczenie czasowe tylko jako wyrażenie okazji, dlatego w tej sytuacji można użyć tylko przyimka zu.

Was wünschst du dir zu Weihnachten?
Ich weiß noch nicht, was ich ihr
zu Weihnachten schenken soll.

Interesującym zdaniem jest to poniżej z wyrażeniem czasowym i okazji. Takich zdań się oczywiście nie buduje chociażby pod względem stylistycznym:

Bildschirmfoto 2018-08-15 um 21.39.10

Ciekawostka 2 !!!

Istnieje nawet wersja potoczna z użyciem przyimka auf np: Wir treffen uns auf Ostern. Nie jest to forma poprawna. Ale przyimka auf możemy spokojnie użyć w zdaniach z rekcją czasownika, rzeczownika lub przymiotnika: auf Ostern warten, Vorfreude auf Ostern haben, neugierig auf Ostern sein.

Inne przyimki związane ze stałymi połączeniami czasownika i przyimka:

Die Kinder warten auf Weihnachten.
Wir
freuen uns auf Weihnachten.
Ich
erinnere mich gern an letztes Weihnachten. (das Weihnachten)

Wie bereiten sich Christen auf Ostern vor? (das Ostern)

Warto wspomniećże słówka Weihnachten i Ostern są rodzaju nijakiego, a nie żeńskiego !!! W zwrotach frohe Ostern lub frohe Weihnachten występują one w liczbie mnogiej 🙂

Napisane na podstawie:

https://deutschlernerblog.de/zu-weihnachten-oder-an-weihnachten/

http://www.philhist.uni-augsburg.de/de/lehrstuehle/germanistik/sprachwissenschaft/ada/runde_7/f04a-d/index.html

https://www.duden.de/rechtschreibung/Ostern

http://www.spiegel.de/kultur/zwiebelfisch/fragen-an-den-zwiebelfisch-was-rutscht-da-an-oder-zu-s-y-i-lvester-a-280021.html

http://hypermedia.ids-mannheim.de/call/public/fragen.ansicht?v_kat=&v_id=58