um, zu, im, czy außer Haus(e) – Który przyimek wybrać?

Niewątpliwie jednym z ciekawszych zagadnień w języku niemieckim są przyimki. Nie zawsze pokrywają się one niestety z językiem polskim i dlatego trzeba często więcej czasu, żeby się ich nauczyć. Np. mamy czasownik wohnen, który łączy się z przyimkiem in i to in tłumaczymy na polski jako w:

wohnen in – mieszkać

Ich wohne in Hamburg. – Mieszkam w Hamburgu.

Ale! Mamy też np. czasownik arbeiten. Tak na logikę można byłoby powiedzieć, że dla tego czasownika użyjemy też przyimka in, ale tak nie jest zawsze. Aby powiedzieć, że pracujemy w jakiejś konkretnej firmie użyjemy przyimka bei.

arbeiten bei (+nazwa firmy) – pracować w

Ich arbeite bei Tchibo. – Pracuję w Tchibo.

Można użyć też przyimka in, ale o tym kiedy jest taka możliwość, napiszę innym razem.

Dziś omówimy sobie tylko przyimki, które występują ze słowem dom (das Haus).

 

1. Znaczenia związane bezpośrednio z domem

 

Najłatwiej zacząć sobie od nauczenia się jak jest do domu i w domu.

Zrzut ekranu 2018-07-16 o 21.31.37

Jak mamy ruch w zdaniu, to użyjemy przyimka nach. Do takich zdań można zadać pytanie zaczynające się od zaimka pytającego wohin, czyli dokąd.

Ich fahre nach Haus(e). – Jadę do domu.       (Wohin fahre ich?- Dokąd jadę?)

Ich gehe nach Haus(e). – Idę do domu.          (Wohin gehe ich? – Dokąd idę?)

Jak nie mamy ruchu, czyli jak jesteśmy już w domu, to użyjemy przyimka zu. Pytanie, które możemy zadać będzie zaczynać się od wo, czyli gdzie.

Ich bin zu Haus(e). – Jestem w domu.            (Wo bin ich? – Gdzie jestem?)

Zrzut ekranu 2018-07-16 o 21.10.58

im Haus(e) vs zu Haus(e)

 

Częstym błędem jest użycie zamiast zu Haus(e) wyrażenia im Haus(e), które nie oznacza dokładnie tego samego. 

zu Haus(e) – określenie ogólne, oznacza na język polski w domu, nie określa tylko jednego konkretnego miejsca, w którym się mieszka i do którego się codziennie wraca np. po pracy. Jak w domu można się czuć też w jakimś określonym miejscu, otoczeniu lub kraju.

Ich fühle mich wie zu Hause – Czuję się jak w domu.

im Haus(e) – również oznacza w domu, ale chodzi tu bardziej o budynek. Niekoniecznie musi być to budynek, w którym mieszkamy.

Möchtest du im Garten oder im Haus feiern? – Chciałbyś świętować w ogrodzie, czy w domu? (jako budynek)

Bildschirmfoto 2018-07-19 um 20.32.30

im Haus(e) vs außer Haus(e)

 

Tu jest całkiem prosto 🙂

im Haus(e) – w budynku, wewnątrz

außer Haus(e) – poza domem (budynkiem)

 

2. Znaczenie nie związane bezpośrednio z domem

Zrzut ekranu 2018-07-16 o 21.09.00

im Haus(e) vs außer Haus(e)

 

Jak usłyszymy w firmie, że ktoś jest im Haus(e), to chodzi o to, że ktoś jest w pracy, w budynku, ale nie koniecznie w biurze, w którym normalnie ma swoje miejsce pracy.

Frau X ist im Moment nicht im Haus. – Pani X nie ma w firmie.

Außer Haus(e) będzie znaczyć w tym kontekście, że ktoś jest w pracy, ale nie ma go w budynku, np. jest w podróży służbowej i itp.

Vom 10.11.2018 bis zum 12.11.2018 befinde ich mich außer Haus. – Od 10.11.2018 do 12.11.2018 nie ma mnie w biurze.

3. Informacje dodatkowe

Problem z ortografią

 

Dopuszczalne i równoznaczne są formy:

zu Haus(e) = zuhaus(e)

nach Haus(e) = nachhaus(e)

Można używać obu form, obie są poprawne pod względem ortograficznym. Duden zaleca jednak używanie form zaznaczonych na niebiesko.

 

Z (-e), czy bez (-e)?

 

Nie ma znaczenia. Obie formy są dobrze. –e jest jeszcze pozostałością celownika, która nie jest już używana. Normalnie w celowniku nie używamy już tego –e, ale w rzeczowniku Haus w połączeniu z przyimkami pozostała jeszcze ta końcówka. Może po prostu dlatego, że lepiej się wymawia. Ta końcówka –e ostała się rownież w kilku innych stałych zwrotach lub wyrażeniach, np.:

„auf dem Lande“, „im Laufe der Zeit”…

 

zu Hause vs das Zuhause 

 

zu Hause – już wiemy co znaczy 🙂

das Zuhause – to rzeczownik, określenie domu, synonim do mieszkania, budynku lub części budynku, własne 4 ściany, tam, gdzie czujemy się jak w domu.

„Während der vergangenen 3,7 Milliarden Jahre haben sich die Lebewesen überall auf der Welt ausgebreitet. Ihr Zuhause ist die Biosphäre, die den gesamten Planeten umgibt.“